1
Easy2Siksha
GNDU -2022
: : 75
: - ,
- (25 )
: 5
1.
2. ?
3.
4. '
5. '
6. , 1984 '
7. '
2
Easy2Siksha
- (50 )
: 10
8. -
9. , ?
10. - ?
11. -
12.
13. , '
14. - '
15. '
3
Easy2Siksha
GNDU -2022
: : 75
: - ,
- (25 )
: 5
1.
: -:
, ,
, , '
-
, , ,
, -
?
'
, ,
, '
,
,
4
Easy2Siksha
:
1. :
,
- ( , )
2. :
- , ,
3. : , , , , , ,
'
4. : , , -
,
'
5. :
,
, , '
,
6. :
,
'
:
:
1. :
,
,
5
Easy2Siksha
2. :
- , ,
' ,
, , , - '
'
3. :
,
, - ,
4. :
'
,
' ,
5. :
, ,
6. :
- , - ,
, '
7. :
' ,
6
Easy2Siksha
8. :
'
,
' ,
9. :
, ,
' '
10. :
- , '
,
-
,
11. :
, ,
, ,
12. :
- '
- , '
, , - ,
- :
- :
• :,
• : ' ,
• :
7
Easy2Siksha
• :
• :
• :
:
, :
1. ' : ,
,
2. ' :
3. :,
,
4. :
5. : , ,
,
6. : ,
:
, ,
,
8
Easy2Siksha
2. ?
: :
'
, '
:
1. :
, ,
2. - : '
, ,
, ,
-
:
1. :
' :
o :
o :
o : , '
o - :
o : , , -
,
2. - : :
o (, , ):
,
o :, ' ()
, -
9
Easy2Siksha
1. : , ' -
,
,
,
2. : (CO2),
(SO2), (NOx),
,
,
3. : ,
CO2 ,
, , ,
4. :- ,
'
5. : '
,
6. : '
, ,
,
,
7. : , ' ,
,
' ,
8. : ,
- ,
- ,
9. :
- , -
10
Easy2Siksha
,
,
, -
10. : - ,
, ,
'
, -
1. :
' , , - -
2. :,
, - ,
3. : --
,
4. :
' ,
,
5. :
6. :
,
7. : , ,
,
, -
11
Easy2Siksha
, ,
,
, ,
3.
: -
, ' ,
,
, :
1. (): , '
, ,
2. (-):
, , , ,
3. ( ):
,
,
,
4. ( ): ' ,
,
12
Easy2Siksha
5. ():
,
, - ( )
( ) -
, ( ) ,
,
1.
• → () → ( ) → ( )
→ ( ) → ( )
, () (
) ( ) , ( )
, ( )
2.
• → () → ( ) →
( ) → ( )
, ( - )
( ) ,
'
3.
• → () → ( ) → (
)
, () (
) , ( )
:
1. : ,
- , ()
13
Easy2Siksha
,
2. : () ,
, ,
1. :
-
2. :
' ,
3. : ,
4. :
,
:
, ,
-
, , ,
, ' ',
' 10%
, ,
-
14
Easy2Siksha
'
:
1. :
,
-
2. :,
,
, ,
3. : ' ,
4. :
, ,
, ,
, ' ' :
•
• ,
•
-
,
15
Easy2Siksha
4. '
: '
-
'
, -
, , ,
,
, , ,
-
,
,
, , '
1.
: , ,
, ,
, -
,
:
• :- ,
, ,
• :
,
• :, ,
,
:
• ,
• , ,
• ,
16
Easy2Siksha
2.
: ,
, '
:
• :,
,
• :
,
• : -
:
• :
, ' ,
,
• :
,
• :
,
, ,
3.
: , ,
,
:
• : , , ,
,
• : ,
' -
17
Easy2Siksha
• - :- , ' ,
,
,
:
•
• ,
,
•
4.
: ,
:
• : , , ,
• : , , -
,
• :, ,
• : '
:
• :
,
• :
-
• :
,
• : , ,
,
18
Easy2Siksha
5.
: - ,
,
:
• : ,
,
• -: ,
, '
:
• : ,
,
• :
, -
• : , ,
6.
:
,
:
• : ,
,
, (
)
• :
,
19
Easy2Siksha
:
• : , '
• : ,
,
,
7.
: - , ,
'
:
• : ,
, ,
• - : ,
:
• : ,
,
• : ,
,
8.
:
:
• : , ' ,
• :
- ,
20
Easy2Siksha
:
• : ,
• :
,
, , , , ,
, ,
, ,
, ,
'
,
- ,
5. '
: : '
-
,
, ,
, -,
'
21
Easy2Siksha
, , ,
,
'
,
:
1. :
o ,
o , ,
,
2. :
o
-
o , , ,
,
3. :
o
o , ,
4. - :
o - , ' - -
,
o
,
5. :
o
o , -
,
22
Easy2Siksha
6. :
o -
o
-
,
'
' , -
1. '
• :
o ,
,
o ,
• :
o
o , ,
,
• :
o ,
,
23
Easy2Siksha
2. '
• :
o '
, ,
o ,
,
• :
o ' ,
, , ,
o , '
,
,
• :
o
, '
o -, , '
3. '
• :
o ' , ,
'
o ,
, ,
24
Easy2Siksha
• :
o ,
,
• :
o
,
,
,
• - :
o - ' ,
,
o ,
' ,
,
' '
:
• :
o ,
,
• :
o ,
'
• :
o ,
,
25
Easy2Siksha
o ,
'
• :
o
,
,
, :
1. :
o
,
,
2. :
o , -
3. :
o
4. :
o ,
, ,
5. :
o '
- ,
26
Easy2Siksha
, '
,
, ,
, ,
-
6. , 1984 '
: 1986 (1984
)
1984
,
,
, 1986
1986 ()
-
,
EPA, 1986
, 1986
:
1. :
o EPA, 1986 (
) '
; , , , ,
'
o , ,
27
Easy2Siksha
2. :
o '
,
,
o '
3. :
o '
, ,
o
4. (EIAs):
o , (EIAs)
,
EIA
,
o
5. :
o
,
o EPA ,
,
6. :
o '
,
28
Easy2Siksha
7. :
o
,
, 1986
:
1. :
o
,
2. :
o
,
3. :
o EPA - -
,
4. :
o EPA , ( ) , 1981
( ) , 1974 ,
' EPA
, 1986
EPA :
1. 3:
o
, ,
29
Easy2Siksha
,
2. 5:
o ,
3. 6:
o
4. 7:
o
'
5. 15:
o
, /
, ₹1 (1,00,000 INR) ,
₹5,000
,
:
1. - ( ) , 1989:
o EPA
- ,
2. , 1994:
o
3. - , 2016:
o -
,
, - '
30
Easy2Siksha
4. (CRZ) , 2019:
o ,
,
()
(), 2010 ,
, , ,
NGT
'
,
:
1. :
o , ,
2. :
o , ,
,
3. :
o ,
' ,
4. :
o , ,
, - ,
31
Easy2Siksha
, 1986
,
,
,
, ,
, EPA
,
-
7. '
: -
, ' ,
, , , , ,
,
-
,
,
' -
:
1. :
o
o :
▪
▪
32
Easy2Siksha
▪
▪
o
,
2. , :
o '
o :
▪ ,
▪
▪
▪
▪
o ,
:
1. :
o
, , , '
2. :
o ,
,
3. :
o
,
33
Easy2Siksha
4. :
o
, ,
,
,
, ,
1948 , (..) (UDHR)
UDHR '
,
UDHR ,
, :
• ' (ICCPR)
• , ' (ICESCR)
UDHR ,
,
:
• : ,
• : , , '
, ,
• : ,
• : , ,
,
,
34
Easy2Siksha
, ,
, ,
'
:
1. :
o ,
,
2. :
o , ,
3. :
o , ,
4. :
o
-
,
:
• ( 14):
• ( 19): ,
,
• ( 23):
35
Easy2Siksha
• ( 21):
, :
• (1993):
(NHRC) ,
• (2005):
,
, :
• : , , ,
'
• : , ,
• :
• : , , - -
,
,
,
, , ,
, ,
,
,
,
36
Easy2Siksha
- (50 )
: 10
8. -
:
, () -
() , -
, ,
, , , , ,
,
,
, ,
- :
• : , , , ,
• : , ,
• : -, , ,
, ( )
-
-
- '
"-"
- , -
:
37
Easy2Siksha
1.
• : -
, ,
• : , -
, ,
2. -
• - , ,
, , -
, '
, '
3.
• -
' , ,
'
4.
•
, ,
5.
•
, ,
, ,
6.
•
38
Easy2Siksha
7.
•
-, ,
-
- , ,
8.
•
9.
• -
,
,
10.
•
' , ,
,
-
11.
•
,
12.
•
, , ,
-
39
Easy2Siksha
-
-
-
:
1.
- , ,
-
,
,
- , ,
2.
'
, ,
, -
3.
,
, -
,
4.
'
-
, , ,
5.
, ,
-
6.
- ,
- ,
40
Easy2Siksha
,
- :
1.
,
,
,
2.
-
,
,
3.
,
, '
4.
,
5.
-, ,
'
'
-
- - -
,
41
Easy2Siksha
,
,
, , ,
9. , ?
: : , ,
-
,
, ,
'
,
, , ,
,
, ,
,
, ,
1.
,
,
, ,
2.
, ,
,
,
42
Easy2Siksha
3.
'
,
, ,
4.
, ,
,
5.
-
,
,
6.
, ,
,
,
7.
,
, ,
,
,
8.
-, , ,
,
,
1.
43
Easy2Siksha
,
,
, -
2.
,
'
,
3.
, ' ,
, ,
4.
,
' ,
,
5.
,
,
6.
,
, ,
,
,
7.
, ,
,
8.
,
44
Easy2Siksha
1.
,
,
( ) - ( )
2.
( - ),
, ,
( )
3.
,
'
,
4.
, ,
,
-
5.
( ), (
),
6.
-
7.
45
Easy2Siksha
8.
,
,
9.
,
10.
,
,
'
, ,
' , ,
,
, ,
, , ,
,
10. - ?
: , , ,
:
-
1. ?
'
, , '
46
Easy2Siksha
,
:
1. :
'
,
,
,
o : '
2. :
o : ,
3. ( ):
'
o : ' , - , -
4. :
, -
-
( )
o :
5. - :
-
'
47
Easy2Siksha
o : ,
6. :
'
'
o
:
:
• :
'
• : ,
'
• ' : , ,
• :
', -
:
• :
• : , ,
( ,
)
• : , ,
'
2. - ?
-
- '
' ,
- :
1. :
, (),
48
Easy2Siksha
' ,
, ,
,
o :
o (): ,
o : ,
o : ' ,
'
2. :
( ' )
-
,
o : ,
,
- :
• :- ,
• : ,
24/7
- :
• : ,
, , ,
• : - ,
• : ,
49
Easy2Siksha
-
-
, , ,
, , ,
,
,
3.
?
-
, ,
,
'
' ,
-
4.
, -
:
• :
, ,
• :
, ,
• :
50
Easy2Siksha
5.
, -
, -
,
, ,
- ,
11. -
:
, , -
, , , -
,
, , ,
,
,
, , ,
,
, ' : - -
,
51
Easy2Siksha
- (- )
-
1.
' ,
, , '
, - ,
, ,
2.
- - , ,
, , -
, -
3.
(MPAs) ,
MPAs , ,
,
,
,
4.
, , ,
,
,
5.
'
,
, , -
52
Easy2Siksha
-
• :-
,
• : ,
,
• -: , -
-
• : , , ,
• :
,
• : , - ,
- (- )
-
, ,
-
'
1.
, -
'
2.
,
53
Easy2Siksha
,
,
3.
- ,
,
'
(NBPGR)
4.
,
, , ,
,
, ,
5.
'
,
6.
,
,
-
• :
, ,
54
Easy2Siksha
• :, ,
,
• - :
'
-
• : , , ,
• :
• :, , ,
- -
-
,
, ,
' -
-
-
55
Easy2Siksha
- -
-
, ,
- ,
12.
: :
(, , , )
( , )
, , ,
,
-- -
, ,
, ,
?
- , (),
() ,
,
,
,
:
1. ():
2. ():
' :
56
Easy2Siksha
o (-):
o ():
o ( ):
3. : ,
,
4. :
' -,
5. : ,
6. : - , (,
, ) '
1. :
'
, (
)
2. :
,
,
( )
,
:
• CO₂ =
• H₂O =
• C₆H₁₂O₆ = ( )
• O₂ = ( )
57
Easy2Siksha
3. : -
, - (
)
, ,
, ()
, ,
4. :
, () - ,
' -
, ,
',
10% -
5. :
' , (
) ,
, ,
6. :
,
,
,
,
-
,
-
,
'
• ()
• ()
58
Easy2Siksha
• ()
• ( )
' -
:
:
10%
10% ' 10%
90%
:
• 1000 , -
, 100
• - 10
• 1
-
' ,
59
Easy2Siksha
1. :
:
• → () → ( ) → ( ) →
( )
2. :
, ,
, ( ) ()
, .
,
,
( ,
),
-
,
:
•
• ()
• - ( )
• ( )
60
Easy2Siksha
13. , '
..: : ,
-
,
' , '
,
,
1.
• : '
, ,
,
• : , ,
-
• :
24/7
2.
• : ,
,
• :
-
• : -
3.
• : ,
, ,
• : ,
61
Easy2Siksha
4.
• : , ,
, '
• : DIY
5.
• :
,
,
1.
• :
• : ,
•
:
,
2. '
• : ,
-,
• : '
,
3.
• : ,
,
• :
,
62
Easy2Siksha
4.
• : ,
• ' :
- , - '
1.
• : -
,
• : , ,
2.
• : ,
• :
,
3.
• :
• :
-
4.
• - : ,
,
•
:
5.
• :
,
63
Easy2Siksha
• : '
,
,
,
, ,
'
,
,
14. - '
: -
-
-
- ,
,
-
-
1. -
- : - - -
-, , , ,
- :
•
(MSW):, ,
• : -
• : ,
64
Easy2Siksha
2. -
2.1
• :
,
• : , ,
-
2.2
• :
'
• : - - '
,
2.3
• : ,
' ,
,
• :
2.4
• : , ' ,
• : -
,
2.5
• : ,
,
,
• :
-
65
Easy2Siksha
2.6
• :
- ,
• :
, -
3. -
3.1
• -:
-
-
• : ,
3.2 -
• : ' - ,
, -- -
• : -
3.3
• :,
• - :
-
-
3.4 --
• :- --
- -
• : - ,
66
Easy2Siksha
3.5
• : - ' ,
• : ( )
3.6
• :
- , ,
• : -
4. -
4.1
-
,
4.2
-
- , '
5.
-
- -
, , -
, , ,
-
, -
,
-,
67
Easy2Siksha
15. '
: '
-
, ,
-
?
, " "
, ,
1. : (,
) (CO2)
2. : CO2 ,
,
CO2
3. : (CH4)
(N2O) - CO2
4. : , ,
5. : - -
?
,
, , ,
68
Easy2Siksha
1. : ,
2. :
, , ,
, '
3. :
,
4. :
,
,
5. :
,
6. : CO2
, , '
,
1. ' :
,
2. : ,
, ,
3. : ,
, ,
4. :
,
'
5. :
69
Easy2Siksha
,
1. : , ,
- '
2. :,
3. - : CO2
,
4. :
,
5. - :- -
1. :
2. :
3. :
4. : ,
5. :
70
Easy2Siksha
, 2015 ,
- 2
, ' ()
,
,
, ,
: Ai ( )
,
'
